Podzespół

Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Kaliszu 1975 - 1983

Województwo kaliskie utworzone na mocy ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U. Nr 16, poz. 91).

W połowie 1975 r. na terytorium Polski została wprowadzona reforma administracyjna, polegająca na likwidacji trójstopniowej struktury podziału terytorialnego (województwo – powiat – gmina). Na mocy ustawy z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych (Dz.U. Nr 16, poz. 91) zlikwidowano powiaty i powołano 49 nowych województw. Powyższe zmiany pociągnęły za sobą konieczność stworzenia 32 nowych komitetów wojewódzkich PZPR, urzędów, sądów i prokuratur wojewódzkich oraz komend wojewódzkich MO. W wyniku tej reformy siedzibą jednego z nowych województw został Kalisz. Komenda Wojewódzka MO w Kaliszu rozpoczęła swoją działalność w momencie powołania jej pierwszego komendanta. Nastąpiło to 1 czerwca 1975 r. z chwilą objęcia stanowiska przez płk Władysława Nowickiego oraz stanowisk zastępców komendanta ds. SB i ds. MO. Stanowisko zastępcy komendanta ds. SB objął płk Józef Skoczek (w latach 1981–1990 komendant/szef KWMO/WUSW w Kaliszu). Po nim funkcję zastępcy komendanta/szefa ds. SB w KWMO/WUSW w Kaliszu pełnili: płk Jerzy Więckowski (1981–1989) i płk Wojciech Wawrzyniak (1990). Komenda była terenową jednostką resortu spraw wewnętrznych, podlegającą w zakresie działań milicyjnych Komendzie Głównej MO, a w zakresie kompetencji pionu bezpieczeństwa – kierownictwu Służby Bezpieczeństwa. Podstawową komórką organizacyjną w KWMO był wydział, dzielący się na sekcje. Istniały również samodzielne sekcje. Wydziałem kierował naczelnik, który mógł posiadać jednego lub dwóch zastępców. Na czele sekcji stali kierownicy. W 1975 r. struktura Komendy Wojewódzkiej MO w Kaliszu przedstawiała się następująco (w nawiasach oznaczenia kancelaryjne komórek): 1. Wydział Ogólny (AB), 2. Wydział Inspekcji (IA), 3. Wydział Kadr (Ks), 4. Zastępca komendanta ds. SB (KJ), 5. Wydział II (ZH), 6. Wydział III (GO), 7. Wydział IV (JK), 8. Wydział Śledczy (Śl), 9. Samodzielna Sekcja „A” (XG), 10. Wydział „B” (BO), 11. Wydział „C” (CB), 12. Wydział „T” (LT), 13. Wydział „W” (W, OW), 14. Wydział Paszportów (PZ), 15. Zastępca komendanta ds. MO (KM), 16. Wydział Łączności (ŁB), 17. Wydział Wojewódzkiego Stanowiska Kierowania, 18. Wydział Kryminalny (KR), 19. Wydział do Walki z Przestępstwami Gospodarczymi (PG), 20. Wydział Dochodzeniowo-Śledczy (D), 21. Wydział Prewencji (Zw), 22. Wydział Ruchu Drogowego (RD), 23. Wydział Kryminalistyki, 24. ZOMO (ZO), 25. Zastępca komendanta ds. Administracyjno-Gospodarczych, 26. Wydział Finansowy, 27. Wydział Szkolenia (SW), 28. Wydział Inwestycji, 29. Wydział Gospodarki Materiałowo-Technicznej (GM), 30. Wydział Zdrowia i Spraw Socjalnych. W kaliskim KWMO można było zatem wyodrębnić komórki organizacyjne realizujące zadania w pionie Służby Bezpieczeństwa (poz. 4–14), Milicji Obywatelskiej (poz. 15-24) oraz komórki prowadzące działania na rzecz obu wymienionych pionów (poz. 1-3, 25-30). W 1984 r. Wydział Łączności (poz. 16) włączono do pionu SB. Pod koniec 1981 r. w KWMO w Kaliszu, podobnie jak winnych KWMO, utworzono pion polityczno-wychowawczy złożony z Wydziału Polityczno-Wychowawczego (nowo utworzony) oraz Wydziału Szkolenia, które podporządkowano zastępcy komendanta ds. polityczno-wychowawczych. Komendzie Wojewódzkiej MO w Kaliszu podlegały komendy miejskie w: Kaliszu, Ostrowie Wielkopolskim, Jarocinie, Krotoszynie oraz komisariaty w: Pleszewie, Kępnie, Ostrzeszowie, Sycowie, Wieruszowie, które z kolei współpracowały (według rejonizacji) z posterunkami MO, a także komisariaty kolejowe w Ostrowie Wielkopolskim i Kaliszu. W drugiej połowie 1979 r. w KWMO w Kaliszu utworzono Wydział IIIA (dwa lata później przekształcony w Wydział V). Wydział IIIA przejął od dotychczasowego Wydziału III zagadnienia związane z rozpracowywaniem pracowników reprezentujących poglądy antykomunistyczne oraz przypadków sabotażu, naruszenia tajemnicy państwowej, konfliktów społecznych i nieprawidłowości w funkcjonowaniu zakładów pracy. W 1982 r. w 23 mniejszych województwach samodzielne piony „B”, „C”, „T”, „W” zostały zamienione na sekcje i włączone do Wydziałów Zabezpieczenia Operacyjnego. Powyższa reorganizacja nie objęła kaliskiego aparatu bezpieczeństwa, gdzie piony „B”, „C”, „T” i „W” pozostawiono w randze wydziałów. Następny rok przyniósł zmiany w organizacji jednostek terenowych i nomenklaturze resortu spraw wewnętrznych. Okazało się, że likwidacja powiatów, a co za tym idzie – referatów ds. SB, spowodowała lukę w systemie operacyjnym pionu bezpieczeństwa. Na mocy Zarządzenia nr 6/83 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 stycznia 1983 r. wprowadzono podział województw na rejony, w których powstały komendy miejskie i dzielnicowe MO. Komórki SB zostały powołane w tych komendach z dniem 1 kwietnia tego samego roku, w efekcie wydania przez ministra spraw wewnętrznych Zarządzenia nr 012/83 z dnia 13 marca 1983 r. Na terenie województwa kaliskiego komórki SB zostały powołane w: KMMO w Jarocinie, KMMO w Ostrowie Wielkopolskim, KMMO w Krotoszynie i w Komisariacie w Kępnie. W KMMO w Kaliszu nie utworzono pionu bezpieczeństwa, a podległy mu teren obsługiwały odpowiednie wydziały SB KWMO (pion SB w RUSW w Kaliszu zorganizowano dopiero w połowie 1989 r.). Wcześniej na terenie województwa działały grupy operacyjne poszczególnych wydziałów SB. Ustawą z dnia 14 lipca 1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych i zakresie podległych mu organów (Dz.U. Nr 38, poz. 173) wprowadzono nowe nazewnictwo jednostek terenowych. Z dniem 1 sierpnia 1983 r. dotychczasowe komendy wojewódzkie i rejonowe MO przemianowano odpowiednio na wojewódzkie i rejonowe urzędy spraw wewnętrznych. W tytulaturze kierownictwa komendanta wojewódzkiego/rejonowego MO zastąpił szef WUSW/RUSW.