Fond/collection

Rząd Generalnego Gubernatorstwa 1939-1945

Regierung des Generalgouvernements

Po zajęciu Polski przez wojska niemieckie w wyniku kampanii wrześniowej 1939 r., na mocy dekretu Adolfa Hitlera z 12.10.1939 r. powołano jednostkę administracyjną pod nazwą Generalne Gubernatorstwo dla okupowanych polskich obszarów (Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete). Teren ten nie został włączony do Rzeszy, lecz stanowił obszar okupowany, podporządkowany bezpośrednio władzy Führera. Podstawowym aktem organizującym władzę niemiecką na okupowanych ziemiach polskich było wydane przez Generalnego Gubernatora Hansa Franka Pierwsze rozporządzenie o budowie administracji Generalnego Gubernatorstwa z 26.10.1939 r. („Erste Verordnung über den Aufbau der Verwaltung in dem Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete”). Rozporządzenie ustanawiało Urząd Generalnego Gubernatora (Amt des Generalgouverneurs) jako najwyższy organ władzy wykonawczej w Generalnym Gubernatorstwie (GG). Na jego czele stał Generalny Gubernator (Generalgouverneur) Hans Frank posiadający pełnię władzy administracyjnej, ustawodawczej i wykonawczej. Urząd ten miał siedzibę w Krakowie, który stał się stolicą okupacyjnej administracji niemieckiej. Rozporządzenie wprowadzało czterostopniowy podział terytorialny: GG dzieliło się na cztery dystrykty – krakowski, warszawski, lubelski i radomski, a od 1941 r. dystrykt Galicja. Na ich czele stali gubernatorzy (Distriktgouverneure) mianowani przez Generalnego Gubernatora. Cała struktura miała charakter silnie scentralizowany. Każdy dystrykt dzielił się na powiaty (Kreise), kierowane przez starostów (Kreishauptmänner) oraz na gminy (Gemeinden), zarządzane przez wójtów lub burmistrzów (Gemeindevorsteher/ Bürgermeister). Integralnym elementem systemu była obecność Wyższego Dowódcy SS i Policji (Höherer SS- und Polizeiführer), podporządkowanego Reichsführerowi SS Himmlerowi w Rzeszy, ale działającego w ścisłej współpracy z administracją cywilną GG. Łączyło to aparat administracyjny z aparatem represji. Akt z 26.10.1939 r. stworzył ramy ustrojowe okupacyjnego państwa niemieckiego w Polsce – Generalnego Gubernatorstwa. Był to system całkowicie podporządkowany Rzeszy, oparty na osobistej, niekontrolowanej władzy Generalnego Gubernatora. Zasadnicza reorganizacja administracji centralnej nastąpiła na mocy Drugiego rozporządzenia o organizacji administracji z 01.12.1940 r. („Zweite Verordnung über den Aufbau der Verwaltung im Generalgouvernement”). W wyniku tego dekretu, z dniem 09.12.1940 r., Urząd Generalnego Gubernatora (Amt des Generalgouverneurs) przekształcono w Rząd Generalnego Gubernatorstwa (Regierung des Generalgouvernements). Po reformie z 1940 r. struktura rządu obejmowała: Generalnego Gubernatora - Hansa Franka sprawującego najwyższą władzę cywilną w GG, Sekretarza Stanu (Staatssekretär) – funkcję tę pełnił Josef Bühler, będący faktycznym szefem rządu i zastępcą Franka, Kancelarię Generalnego Gubernatora (Kanzlei des Generalgouverneurs) oraz Wydziały (Abteilungen) - odpowiadające niemieckim ministerstwom: Spraw Wewnętrznych (Innere Verwaltung), Finansów (Finanzen), Sprawiedliwości (Justiz), Gospodarki (Wirtschaft), Rolnictwa i Leśnictwa (Landwirtschaft und Forsten), Propagandy (Propaganda), Transportu i Poczty (Verkehr und Post), Oświaty i Religii (Abteilung für Schulwesen und Kirchenangelegenheiten). Nastąpiła formalizacja wydziałów centralnych jako Abteilungen (I–VIII), ustanowiono nadzór Sekretarza Stanu (Staatssekretär) nad pracą departamentów i administracji terenowej. Wyjątek stanowiły: sądy, Kolej Wschodnia (Ostbahn) i Niemiecka Poczta Wschód (Deutsche Post Osten). Rozporządzenie wprowadzało zasadę jednolitego kierownictwa (Einheit der Verwaltung) i zasadę przywództwa (Führerprinzip), co oznaczało pełne podporządkowanie wszystkich organów administracyjnych woli Generalnego Gubernatora. Wydziały centralne koordynowały działania administracji terenowej w dystryktach i powiatach, a także współpracowały z organami policyjnymi i gospodarczymi, co umożliwiało skuteczniejsze zarządzanie okupowanym terytorium. Akt z 01.12.1940 r. stanowił moment przejścia od luźnego systemu urzędów okupacyjnych do spójnej, scentralizowanej struktury przypominającej rząd. Umożliwił bardziej sprawne zarządzanie Generalnym Gubernatorstwem, integrując administrację cywilną, gospodarczą i policyjną pod jednym zwierzchnictwem, co w praktyce wzmacniało autorytarny, totalitarny charakter niemieckiego panowania na tych ziemiach. W l. 1941–1943 struktura rządu GG ulegała kolejnym zmianom. Wydziały centralne przekształcono w Główne Wydziały (Hauptabteilungen), Wydział Rolnictwa i Leśnictwa (Abteilung für Landwirtschaft und Forsten) podzielono na działy/sekcje kierownicze i fachowe (Leitungs- und Fachbereiche), wzmocniono uprawnienia Sekretarza Stanu (Staatssekretära) i doprecyzowano kompetencje między centralą a administracją terenową. Po włączeniu Dystryktu Galicja (01.09.1941 r.) rozszerzono terytorialny zasięg administracji. Następnym aktem, który ostatecznie ukształtował strukturę organizacyjną rządu Generalnego Gubernatorstwa, było wydane przez Hansa Franka Trzecie rozporządzenie o budowie administracji Generalnego Gubernatorstwa („Dritte Verordnung über den Aufbau der Verwaltung des Generalgouvernements”) z 16.03.1941 r. Stanowiło ono rozwinięcie wcześniejszego rozporządzenia z 01.12.1940 r. i miało na celu dalsze uporządkowanie i sformalizowanie aparatu administracyjnego niemieckiej władzy okupacyjnej. Rozporządzenie to określało, że Generalny Gubernator wykonuje władzę rządową poprzez Rząd Generalnego Gubernatorstwa (Regierung des Generalgouvernements), będący jego głównym organem administracyjnym. Na jego czele stał Sekretarz Stanu, będący zastępcą Generalnego Gubernatora i zwierzchnikiem całej administracji cywilnej. W jego rękach skupiono faktyczne kierownictwo aparatem rządowym. Pomagał mu Podsekretarz Stanu, a niżej funkcjonowali szefowie poszczególnych wydziałów – tzw. Głównych Wydziałów (Hauptabteilungen). Trzecie rozporządzenie szczegółowo określiło podział rządu na dwa zasadnicze działy: A. Sekretariat Stanu. Należały do niego następujące komórki: kancelaria Generalnego Gubernatora, kancelaria rządu, urząd dla ustawodawstwa, urząd dla kształtowania cen, urząd dla reform terytorialnych, urząd personalny, urząd administracyjny, dyrekcja Archiwów GG; B. Główne Wydziały: spraw wewnętrznych, finansów, sprawiedliwości, gospodarki, wyżywienia i rolnictwa, lasów, pracy, propagandy, wiedzy i nauki, budownictwa, kolei, poczty. Główne Wydziały mogły dzielić się na: wydziały, działy, podwydziały, referaty główne, referaty. Wydziały te miały charakter resortowy, działały według jednolitego niemieckiego wzoru administracyjnego i posiadały odpowiednie oddziały terenowe w dystryktach. W rozporządzeniu podkreślono zasadę pełnej centralizacji i jedności kierownictwa – wszystkie organy w terenie miały obowiązek wykonywania poleceń płynących z centrali rządu w Krakowie. Jednocześnie określono stosunki służbowe między administracją cywilną a służbami policyjnymi i SS, które formalnie współpracowały, lecz w praktyce działały równolegle, podporządkowane Rzeszy. Akt z 16.03.1941 r. nadał rządowi Generalnego Gubernatorstwa ostateczną strukturę i charakter: był to scentralizowany, autorytarny aparat władzy, zorganizowany według niemieckich wzorów resortowych, całkowicie podporządkowany Generalnemu Gubernatorowi i jego Sekretarzowi Stanu. Rozporządzenie to uczyniło z administracji GG sprawnie działający instrument okupacyjnej polityki Rzeszy - narzędzie kontroli, eksploatacji gospodarczej i germanizacji podbitych ziem. Ostatnia istotna reforma organizacyjna miała miejsce w marcu 1943 r. Rozporządzenie w sprawie zmiany Trzeciego rozporządzenia o budowie administracji Generalnego Gubernatorstwa („Verordnung zur Änderung der Dritten Verordnung über den Aufbau der Verwaltung des Generalgouvernements”). Wprowadzone zmiany miały na celu usprawnienie struktury administracyjnej GG w warunkach wojny, m.in. poprzez uproszczenie procedur, redukcję tych części administracji, które były mniej efektywne oraz skoncentrowanie władzy wykonawczej w głównych wydziałach. Zmiany dotyczyły wewnętrznej struktury Sekretariatu Stanu. Został on podzielony na: Kancelarię Generalnego Gubernatora (Kanzlei des Generalgouverneurs), Urząd ds. Ustawodawstwa (Amt für Gesetzgebung), Urząd ds. Kształtowania Cen (Amt für Preisbildung), Urząd Personalny (Personalamt), Urząd dla Prowadzenia Administracji (Amt für Betriebsverwaltung), Urząd ds. Młodzieży (Amt für Jugend). Rozporządzenie wprowadziło również przeniesienie większości wydziałów Kancelarii Generalnego Gubernatora do odpowiednich głównych wydziałów rządowych, co oznaczało faktyczne zredukowanie roli Kancelarii jako odrębnej jednostki. W praktyce Kancelaria funkcjonowała jako „organ doradczy”, a najważniejsze kompetencje wykonawcze zostały przekazane głównym wydziałom (Hauptabteilungen). Rozporządzenie z 1943 r. wzmacniało zasadę jednolitego kierownictwa - wszystkie organy administracji terenowej (dystrykty i powiaty) miały bezpośrednio podporządkować swoje działania wytycznym z Krakowa. Uporządkowano przy tym relacje między wydziałami rządowymi a administracją policyjną i gospodarczą, aby zwiększyć efektywność zarządzania zasobami ludzkimi i materialnymi w warunkach nasilonej eksploatacji wojennej. W sensie ustrojowym akt ten oznaczał dalszą biurokratyzację i militaryzację aparatu GG. Administracja cywilna została ściślej powiązana z gospodarką wojenną Rzeszy, a jej zadania skoncentrowano na mobilizacji siły roboczej, reglamentacji produkcji i kontroli społecznej. Zmiany z 1943 r. nie wprowadzały nowych zasad ustrojowych, lecz doprecyzowywały i umacniały centralistyczny, totalitarny charakter władzy okupacyjnej, podporządkowując rząd Generalnego Gubernatorstwa jeszcze ściślej polityce wojennej III Rzeszy. Lata 1944 -1945 nie przyniosły wielu formalnych reorganizacji w sensie aktów prawa, kluczowe zmiany dot. przystosowania administracji GG do warunków wojennych: uproszczenia procedur, ograniczenia funkcji administracyjnych, przenoszenia siedzib urzędów oraz w końcu ewakuacji i likwidacji struktur. W obliczu zbliżającego się frontu wschodniego instytucje kierownicze GG zaczęły przenosić się lub planować ewakuację: część urzędów centralnych, departamentów czy wydziałów GG przemieszczała swoje siedziby w kierunku zachodnim lub południowym (południowa Polska, Rzesza). Ostatecznie działalność Rządu Generalnego Gubernatorstwa z siedzibą w Krakowie zakończyła się 19.01.1945 r. wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej. Kolaps niemieckiej administracji na ziemiach polskich spowodował, że formalna struktura Rządu GG się załamała, jedynie niektóre ewakuowane komórki funkcjonowały w ograniczonym zakresie na terenie Rzeszy jeszcze do końca wojny. Funkcjonowanie rządu GG miało charakter okupacyjny: służyło eksploatacji gospodarczej ziem polskich oraz realizacji polityki eksterminacyjnej wobec miejscowej ludności.

Dokumentacja Rządu Generalnego Gubernatorstwa (Regierung des Generalgouvernements) powstawała w latach 1939–1945 w wyniku działalności niemieckich władz cywilnych na okupowanym terytorium Polski. Akta tworzone były w siedzibie centralnej w Krakowie, w poszczególnych wydziałach głównych (Hauptabteilungen) i specjalnych (Sonderabteilungen), podporządkowanych Generalnemu Gubernatorowi Hansowi Frankowi. System kancelaryjny oparty był na niemieckich przepisach urzędowych (Registraturordnung), stosowanych w administracji III Rzeszy. Akta prowadzone były w układzie rzeczowo-chronologicznym, według działów tematycznych odpowiadających kompetencjom poszczególnych wydziałów (m.in. Spraw Wewnętrznych, Finansów, Gospodarki, Sprawiedliwości, Pracy, Rolnictwa, Oświaty i Propagandy). Każdy wydział prowadził własną registraturę, a w Kancelarii Generalnego Gubernatora funkcjonował centralny punkt rejestracyjny i archiwalny, w którym gromadzono egzemplarze zarządzeń, rozporządzeń i sprawozdań. W pierwszych miesiącach 1945 roku, po zajęciu terenów Generalnego Gubernatorstwa przez wojska radzieckie i polskie, pozostałości dokumentacji Rządu GG, które nie zostały ewakuowane przez Niemców, zostały zabezpieczone przez polskie władze wojskowe i administracyjne. Po zakończeniu wojny dokumentacja archiwalna Rządu Generalnego Gubernatorstwa uległa rozproszeniu. Na terenie Polski była przechowywana w różnych instytucjach: część została zatrzymana i była przechowywana przez polskie organy bezpieczeństwa państwa, część była przechowywana w Archiwum Akt Nowych (obecnie znajduje się tam pod numerem 111 - zespół „Rząd Generalnego Gubernatorstwa 1939–1945”), a część w Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce przy Ministerstwie Sprawiedliwości. Akta tam zgromadzone wykorzystywano w postępowaniach karnych przeciwko zbrodniarzom hitlerowskim (m.in. w procesie Hansa Franka przed Międzynarodowym Trybunałem w Norymberdze oraz w procesach przed sądami polskimi). W kolejnych latach akta Rządu GG przechowywane w zasobie Archiwum Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce (późniejszej Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) zostały opracowane pod nazwą: Rząd Generalnego Gubernatorstwa (Regierung des Generalgouvernements) i oznaczone jako zespół GK 94. W 1982 r. GKBZH-IPN przejęła z Centralnego Archiwum CA MSW 47 j.a., opracowanych tam jako zespół "Generalgouvernement Kraków" (1940-1944), sygn. 880/1-45. Natomiast w 1997 r. Bundesarchiv Koblenz przekazało do GKBZpNP 355 j.a. zespołu o nazwie: Regierung des Generalgouvernements. W GKBZpNP materiały archiwalne dot. Rządu Generalnego Gubernatorstwa funkcjonowały dla badaczy jako trzy odrębne zespoły, które opracowały i zarchiwizowały przechowujące je instytucje (GKBZHwP, CA MSW i Bundesarchiv). W wyniku kolejnych przekazań międzyinstytucjonalnych, po utworzeniu Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w 1999 r. całość dokumentacji archiwalnej GKBZpNP została przekazana do Archiwum IPN w Warszawie. W Archiwum IPN, wymienione materiały dot. rządu GG zostały scalone i oznaczone jako zespół IPN GK 94 – Rząd Generalnego Gubernatorstwa (Regierung des Generalgouvernements). Aby nie ingerować w strukturę akt nadaną materiałom archiwalnym przez różne instytucje przechowujące je po wojnie, scalono je w jeden zespół (IPN GK 94) wydzielając trzy podzespoły, przyporządkowując każdemu podzespołowi akta opracowane i zarchiwizowane w danej instytucji. Decyzja zachowania struktury akt, tak jak zostały opracowane i zarchiwizowane w innych instytucjach (CA MSW, Bundesarchiv) ma swoje konsekwencje. Część dokumentacji archiwalnej odzwierciedla rzeczywistą strukturę urzędową Rządu Generalnego Gubernatorstwa, a część pogrupowano według struktury obowiązującej w dystryktach i terenowych jednostkach organizacyjnych w GG. Tak więc w tych dwóch podzespołach znajdują się sporadycznie j.a, które wytworzone zostały nie przez Rząd Generalnego Gubernatorstwa, a przez urzędy organizacyjne mu podległe, np. przez Urząd Gubernatora Dystryktu Kraków lub inne instytucje działające na terenie dystryktu.

Dokumentacja Rządu Generalnego Gubernatorstwa posiada wysoką wartość historyczną, dowodową i naukową. Stanowi jedno z najważniejszych źródeł do badań nad funkcjonowaniem okupacyjnej administracji niemieckiej w Polsce w latach 1939–1945, w szczególności w zakresie organizacji władz cywilnych, polityki gospodarczej, społecznej i eksterminacyjnej III Rzeszy. Zespół obejmuje działalność Rządu Generalnego Gubernatorstwa jako centralnego organu administracji niemieckiej w okupowanej Polsce. Dokumentacja odnosi się do terytorium Generalnego Gubernatorstwa w granicach z lat 1939–1945, tj. dystryktów: krakowskiego, radomskiego, warszawskiego, lubelskiego oraz, od lipca 1941 r., dystryktu galicyjskiego. Siedziba władz centralnych znajdowała się w Krakowie. Zespół zawiera materiały archiwalne z działalności komórek organizacyjnych rządu GG, w tym m.in.: Kancelarii Generalnego Gubernatora, Wydziału Spraw Wewnętrznych, Wydziału Sprawiedliwości, Wydziału Finansów, Wydziału Gospodarki, Wydziału Pracy, Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa, Wydziału Oświaty i Propagandy, Wydziału Budownictwa i Komunikacji oraz Wydziału Zdrowia. Pierwszą, wyraźnie wyodrębnioną grupę materiałów stanowią akta o charakterze personalnym wytworzone głównie w Sekretariacie Stanu (Staatssekretariat) Rządu GG (akta personalne pracowników, urzędników rządu GG, karty personalne kadry kierowniczej głównych wydziałów rządu GG i podległych im instytucji i in.). Kolejna grupa akt to materiały o charakterze administracyjnym. Dokumentują one różne sfery działalności administracji cywilnej, m.in.: politycznej, gospodarczej, społecznej, prawnej. Wśród tego typu dokumentów wyróżnić należy: akty normatywno-organizacyjne władz Rządu GG, m.in. Generalnego Gubernatora: rozporządzenia, zarządzenia, wytyczne, okólniki regulujące politykę rządu i podległych mu jednostek (np. dot. utworzenia dzielnicy żydowskiej w Krakowie, kompetencji władz policyjnych na terenie GG, gospodarki wojennej, warunków i ochrony pracy w GG i in.); statuty, regulaminy, schematy, plany organizacyjne administracji GG i in., sprawozdania z działalności głównych wydziałów rządu GG – (m.in. sprawozdanie, korespondencja w sprawie internowania księdza Prymasa Kardynała Hlonda), raporty sytuacyjne organów administracji terenowej i in.; wykazy placówek, instytucji i urzędów w GG, wykazy imienne pracowników poszczególnych wydziałów rządu GG i in.; dokumentacja dot. nadawania obywatelstwa niemieckiego w GG, korespondencja i podania w sprawach wydawania paszportów, przepustek granicznych, zezwoleń na pobyt w GG i in.; dokumentacja dot. sądownictwa, więziennictwa - korespondencja w sprawach karnych i dochodzeniowych, dot. organizacji niemieckiego i polskiego aparatu sprawiedliwości w GG; wykazy osób osadzonych w różnych więzieniach i in. Na szczególną uwagę zasługują materiały Głównego Wydziału Wiedzy i Nauki - dot. m.in. zabezpieczenia polskich dzieł sztuki i zabytków kultury przez władze okupacyjne (korespondencja w sprawie ewakuacji archiwów z Generalnego Gubernatorstwa; wykazy dzieł sztuki wywiezionych przez władze niemieckie z Warszawy i Krakowa), sprawy rozbudowy zbiorów bibliotecznych w GG, korespondencja Głównego Zarządu Bibliotek w sprawie przekazania przez muzea w Paryżu i Lyonie kolekcji chopinowskiej (autografów i pamiątek po Chopinie) do Krakowa; mat. dot. spraw wydawniczych oraz kursów i szkoleń nauczycieli w GG. Inną grupę akt stanowi dokumentacja finansowo-gospodarcza wytworzona m.in. w Głównym Wydziale Finansów i jednostkach podległych - sprawozdania finansowe, preliminarze budżetowe, zarządzenia, korespondencja w sprawach budżetowych, wydatków personalnych w starostwach powiatowych, wydziałowe plany etatów oraz imienne i liczbowe wykazy osób zatrudnionych w biurach rządu Generalnego Gubernatorstwa i in.; materiały dot. m.in. nabywania i zbywania nieruchomości w GG, usprawnień w handlu, działalności urzędów powierniczych (komisarycznych) na terenie GG, opracowanie dot. m.in. wydobycia i przetwarzania ropy naftowej i in.; plany kont dla zakładów przemysłowych. Odrębnym, ale istotnym typem akt w zespole IPN GK 94 są odpisy Dzienników rozporządzeń Generalnego Gubernatora (Verordnungsblatt des Generalgouverneurs für die besetzen polnischen Gebiete) - dokumentowały one nie tylko sam proces stanowienia prawa okupacyjnego, ale też cały system funkcjonowania administracji niemieckiej w Generalnym Gubernatorstwie, np. informacje dot. m.in. organizacji Rządu Generalnego Gubernatorstwa, jeńców wojennych w GG, zawierania małżeństw przez osoby narodowości niemieckiej, legalizacji dokumentów, administracji w GG i w Dystrykcie Galicja. Zespół obejmuje 9892 jednostki archiwalne o łącznym metrażu ok. 27 mb. Zachowany materiał jest niepełny, ale obejmuje reprezentatywne typy dokumentów urzędowych. Materiały zespołu (oryginalne dokumenty pochodzące z okresu działalności urzędów okupacyjnych) są uporządkowane według kryteriów rzeczowych i chronologicznych, zgodnie z zasadami archiwalnymi. Każda jednostka aktowa posiada sygnaturę, tytuł, umieszczone na okładce oraz w inwentarzu zespołu. Jednostki archiwalne posiadają formę teczek wiązanych lub skoroszytów, z których część zachowała oryginalne okładki urzędowe. Stan zachowania materiałów archiwalnych można określić jako dobry. Dokumenty są czytelne i kompletne, sporadycznie występują drobne ubytki (zagięcia, pofałdowania, naddarcia kart i in.). Format akt przeważnie A4, sporadycznie większy (do A3), mps, rkps, druk, druk powielany; w skład zespołu wchodzą również fotografie, mapy, szkice, wykresy i in.; język dokumentów to głównie j. niemiecki, ale również j. polski, sporadycznie j. ukraiński i in. Zespół posiada inwentarz kartkowy, sporządzony przy opracowywaniu akt przez Główną Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce oraz inwentarz książkowy sporządzony w Centralnym Archiwum MSW. Główne miejsca przechowywania dokumentacji dot. Rządu GG: 1. Archiwum Akt Nowych - zespół: Rząd Generalnego Gubernatorstwa 1939–1945, Sygnatura: AAN, zesp. 111 2. Instytut Pamięci Narodowej – zespół IPN GK 94 (Regierung des GG) oraz sporadycznie j.a. w aktach: IPN GK 95, 159, 165

Akta Rządu GG opracowano zgodnie z ostatnią rzeczywistą strukturą tego urzędu, opartą na schemacie organizacyjnym z 1943 r. oraz zgodnie z zarządzeniem nr 9 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 16-03-1968 r. w sprawie zasad formułowania tytułów zespołów (zbiorów itp.) archiwalnych, których twórcy nosili nazwy obcojęzyczne. Podczas opracowania zespołu zastosowano zasadę proweniencji i poszanowania oryginalnego układu kancelaryjnego. Wydzielono serie odpowiadające poszczególnym wydziałom głównym i specjalnym Rządu GG i oznakowano sygnaturami nadanymi przez wytwórców dokumentacji, obejmując: Sekretariat Stanu (Staatssekretariat), sygn. wytwórcy 94/I; Główny Wydział Spraw Wewnętrznych, sygn. 94/II; Główny Wydział Zdrowia, sygn. 94/III; Główny Wydział Finansów, sygn. 94/IV; Główny Wydział Sprawiedliwości, sygn. 94/V; Główny Wydział Gospodarki, sygn. 94/VI; Główny Wydział Wyżywienia i Rolnictwa, sygn. 94/VII; Główny Wydział Lasów, sygn. 94/VIII; Główny Wydział Pracy, sygn. 94/IX; Główny Wydział Propagandy, sygn. 94/X; Główny Wydział Wiedzy i Nauki, sygn. 94/XI; Główny Wydział Kolei, sygn. 94/XII; Główny Wydział Poczty, sygn. 94/XIII. Układ ten odzwierciedla rzeczywistą strukturę organizacyjną, w której Rząd GG dzielił się na wyspecjalizowane departamenty odpowiadające ministerstwom.

Madajczyk Cz., Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce. Tomy 1-2, Warszawa 2019. Wrzyszcz A., Administracja terytorialna w ustawodawstwie okupanta niemieckiego w Generalnym Gubernatorstwie (1939–1944). Część III (1.08.1941 – 27.12.1944). Gnatowski M., Administracja niemiecka w Generalnym Gubernatorstwie 1939–1945, Białystok 1992. Góra W., Generalne Gubernatorstwo 1939–1945. Zarys ustroju i polityki okupacyjnej, Warszawa 1985. Kosiński P., Rok 1939 w dzienniku Hansa Franka, Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2019 Przegiętka M., Tymczasowa siedziba władz Generalnego Gubernatorstwa. Łódź jako okupacyjny ośrodek administracyjny i siedziba Hansa Franka jesienią 1939 r., „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 2022, nr 1. Documenta Occupationis, tom VI: Hitlerowskie „prawo” okupacyjne w Polsce. Część 2: Generalna Gubernia. Wybór dokumentów i próba syntezy, red. Wacław Komarnicki, Zygmunt Leskiewicz, Tadeusz Cyprian, Poznań: Instytut Zachodni, 1957. Verordnungsblatt für das Generalgouvernement (1939–1945), Krakau. Documenta Occupationis Poloniae, t. VI: Ustawodawstwo i organizacja władz Generalnego Gubernatorstwa 1939–1945, Instytut Zachodni, Poznań 1957