Podzespół

Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Elblągu 1975 - 1983

Byłe województwo elbląskie (istniejące w latach 1975-1998). Obecnie jest to teren województwa pomorskiego (powiaty: nowodworski, malborski, sztumski i kwidzyński) i warmińsko-mazurskiego (powiaty: elbląski i braniewski, oraz gminy: Susz, Kisielice w powiecie iławskim).

1 czerwca 1975 r. weszła w życie ustawa „o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych”. Wskutek tego w miejsce dotychczasowych 17 dużych województw utworzono 49 mniejszych. Wśród nich znalazło się nowe województwo ze stolicą w Elblągu. Likwidacji uległ pośredni szczebel administracji w postaci powiatów. Powołanie nowego województwa stworzyło konieczność utworzenia nowej Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej. Zaczęła ona funkcjonować 1 czerwca 1975 r. na bazie Komendy Miejskiej i Powiatowej MO w Elblągu. W skład KWMO w momencie powstania wchodziło 25 wydziałów, 45 jednostek (m.in. komendy miejskie w Elblągu, Kwidzynie, Malborku oraz komisariaty w Braniewie, Nowym Dworze Gdańskim, Ornecie, Pasłęku i Sztumie) oraz 35 gminnych posterunków MO w Drewnicy, Dzierzgoniu, Fromborku, Gardei, Godkowie, Kisielicach, Gronowie Elbląskim, Komorowie Żuławskim, Korzeniewie, Lelkowie, Lichnowach, Markusach, Marzęcinie, Mikołajkach Pomorskich, Milejewie, Miłoradzu, Młynarach, Nowym Stawie, Ostaszewie, Pieniężnie, Płoskini, Prabutach, Rychlikach, Ryjewie, Sadlinkach, Starym Polu, Starym Dzierzgoniu, Starym Targu, Stegnie, Suszu, Szropach, Sztutowie, Tolkmicku, Wandowie i Wilczętach. W 1976 r. w wyniku likwidacji niektórych gmin zlikwidowano posterunki w Komorowie Żuławskim, Korzeniewie, Marzęcinie, Szropach i Wandowie. Podstawową jednostką organizacyjną w Komendzie Wojewódzkiej był wydział kierowany przez naczelnika, który mógł posiadać jednego lub dwóch zastępców. Część wydziałów dzieliła się na sekcje, na których czele stał kierownik. Istniały również samodzielne sekcje. W celu usprawnienia zarządzania licznymi wydziałami komendy w 1976 r. nastąpił podział kompetencji w kierownictwie komendy. Struktura elbląskiej Komendy Wojewódzkiej MO oraz zakres kompetencji komendanta i jego zastępców przedstawiały się wówczas następująco: komendantowi wojewódzkiemu MO podlegali: 1. zastępca komendanta wojewódzkiego MO ds. Służby Bezpieczeństwa, 2. zastępca komendanta wojewódzkiego MO ds. Służby Milicji, 3. zastępca komendanta wojewódzkiego MO ds. administracyjno-gospodarczych, oraz wydziały: 1. Wydział Inspekcji, 2. Wydział Ogólny, 3. Wydział Kadr, 4. Wydział Szkolenia, 5. Wydział Zdrowia i Spraw Socjalnych; zastępcy komendanta wojewódzkiego MO ds. Służby Bezpieczeństwa podlegały: 1. Inspektor Kierownictwa, 2. Wydział II, 3. Wydział III, 4. Wydział IV, 5. Wydział „W”, 6. Wydział „B”, 7. Wydział „C”, 8. Wydział „T”, 9. Wydział Paszportów, 10. Wydział Śledczy, 11. Samodzielna Sekcja „A”; zastępcy komendanta wojewódzkiego MO ds. Służby Milicji podlegały: 1. Wydział Operacyjny, 2. Wydział Służby Kryminalnej, 3. Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą, 4. Wydział Dochodzeniowo-Śledczy, 5. Wydział Prewencji, 6. Wydział Ruchu Drogowego, 7. Wydział Kryminalistyki, 8. Zmotoryzowany Odwód Milicji Obywatelskiej; zastępcy komendanta wojewódzkiego MO ds. administracyjno-gospodarczych podlegały: 1. Wydział Finansowy, 2. Wydział Inwestycji i Remontów, 3. Wydział Gospodarki Materiałowo-Technicznej, 4. Wydział Łączności. W czerwcu 1975 r. w Komendzie Wojewódzkiej zostały zorganizowane następujące wydziały SB: II, III, IV, Paszportów, „B”, „C”, „T” oraz Samodzielna Sekcja „A”. Nieco później, w lipcu zorganizowano Wydział Śledczy. Wydział „W” został utworzony w listopadzie 1975 r. W Wydziale Inspekcji funkcjonował zespół ds. Służby Bezpieczeństwa liczący 1 etat, natomiast w Grupie „S” dla funkcjonariuszy SB zarezerwowane były 2 etaty. Do 1983 r. pion Służby Bezpieczeństwa był zorganizowany na poziomie Komendy Wojewódzkiej, jednakże niektóre wydziały – II, III, IV, V i Paszportów posiadały w różnym czasie, w niektórych miastach województwa elbląskiego grupy operacyjne (Wydział Paszportów posiadał referaty). W listopadzie 1979 r. został zorganizowany Wydział IIIA (w 1981 r. przemianowany na Wydział V). W listopadzie 1981 r. powołano do życia Wydział Polityczno-Wychowawczy. W 1983 r. doszło do poważnych zmian organizacyjnych w resorcie spraw wewnętrznych. 1 lutego 1983 r. na mocy Zarządzenia nr 6 Ministra Spraw Wewnętrznych nastąpiła reorganizacja struktury KWMO. Wybranym komendom miejskim i komisariatom powierzono funkcje jednostek rejonowych – „odpowiedzialnych za realizację zadań w zakresie ochrony spokoju, ładu, porządku i bezpieczeństwa publicznego w określonych rejonach działania”. W rejonie Komendy Miejskiej MO w Elblągu znalazły się miasta: Elbląg, Pasłęk i Tolkmicko oraz gminy: Elbląg, Gronowo Elbląskie, Markusy, Milejewo, Pasłęk, Rychliki i Tolkmicko; Komendy Miejskiej MO w Kwidzynie – miasta: Kwidzyn, Prabuty i Susz, gminy: Gardeja, Kisielice, Kwidzyn, Prabuty, Ryjewo, Sadlinki i Susz; Komendy Miejskiej MO w Malborku – miasta: Dzierzgoń, Malbork, Nowy Staw i Sztum, gminy: Dzierzgoń, Lichnowy, Malbork, Mikołajki Pomorskie, Miłoradz, Nowy Staw, Stary Dzierzgoń, Stare Pole, Stary Targ i Sztum; Komisariatu MO w Braniewie – miasta: Braniewo, Frombork, Orneta i Pieniężno, gminy: Braniewo, Frombork, Godkowo, Lelkowo, Młynary, Orneta, Pieniężno, Płoskinia i Wilczęta; Komisariatu MO w Nowym Dworze Gdańskim – miasto Nowy Dwór Gdański, gminy: Nowy Dwór Gdański, Ostaszewo, Stegna i Sztutowo. Głównym celem tej reorganizacji było ponowne umiejscowienie pionów SB w terenie, gdzie dotychczas funkcjonowały tylko grupy operacyjne bądź referaty wydziałów SB. Z dniem 15 maja 1983 r. w Komendzie Miejskiej MO w Kwidzynie utworzono 17 stanowisk SB, w Komendzie Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Malborku – 18, Komisariacie Milicji Obywatelskiej w Braniewie – 11, Komisariacie Milicji Obywatelskiej w Nowym Dworze Gdańskim – 9. Pionu SB nie utworzono w Komendzie Miejskiej Milicji Obywatelskiej w Elblągu (zadania na terenie miasta i najbliższego rejonu miały wykonywać wydziały SB Komendy Wojewódzkiej) oraz w komisariatach Milicji Obywatelskiej w Pasłęku i Sztumie (nie utworzono też tam później rejonowych urzędów spraw wewnętrznych, mimo istnienia przed 1975 r. komend powiatowych Milicji Obywatelskiej). Z dniem 1 sierpnia 1983 r. Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Elblągu na mocy ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o urzędzie Ministra Spraw Wewnętrznych została przekształcona w Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych. W skład materiałów zgromadzonych w podzespole Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Elblągu wchodzą następujące rodzaje akt: Materiały administracyjne (Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa): Akty normatywne wydane przez Ministra Spraw Wewnętrznych, Komendanta Głównego Milicji Obywatelskiej oraz Komendanta Wojewódzkiego MO w Elblągu (zarządzenia, rozkazy, decyzje, instrukcje, wytyczne); rozkazy personalne i organizacyjne, regulaminy, zakresy działań, etaty poszczególnych wydziałów KWMO, komend miejskich i komisariatów; dzienniki podawcze i korespondencyjne, rejestry przesyłek miejscowych kancelarii i sekretariatów wydziałów; rejestry teczek dokumentów tajnych, dzienników i książek ewidencyjnych, plany i kierunki pracy, sprawozdania opisowe i statystyczne, sprawozdania, plany i protokoły kontrolne, analizy, informacje o sytuacji społeczno-politycznej, protokoły z narad i odpraw, oceny bezpieczeństwa i porządku publicznego, rejestry śledztw i dochodzeń, książki służby i wydarzeń, dokumentacja prowadzonych szkoleń (plany, programy, wykazy uczestników); protokoły i spisy zdawczo-odbiorcze akt przekazanych do archiwum, protokoły brakowania i zniszczenia dokumentacji niearchiwalnej; listy obecności, zwolnienia lekarskie i podania o urlop funkcjonariuszy i pracowników wydziałów; rozliczenia funduszu „O”, korespondencja związana z zagadnieniami pracy operacyjnej wydziałów KWMO w wyżej wymienionych zagadnieniach. Materiały jednostek terenowych: Instrukcje alarmowe, informatory o osobach skazanych za działalność antypaństwową, plany zabezpieczenia świąt i uroczystości państwowych i kościelnych, wizyt delegacji i dostojników krajowych i zagranicznych, wyborów, protokoły zdawczo-odbiorcze, dokumentacja akcji prewencyjno-porządkowych, plany pracy, harmonogramy, sprawozdania, protokoły narad i odpraw, materiały szkoleniowe, rejestry śledztw i dochodzeń, książki kontroli osób zatrzymanych, książki wydarzeń, dzienniki korespondencyjne, rejestry poczty.