Podseria

Wydział II

Wydział funkcjonował w oparciu o zakres pracy Wydziału II WUSW w Suwałkach z dn. 11-11-1986 r. Głównym zadaniem Wydziału była kontrwywiadowcza ochrona terenu woj. suwalskiego przed penetracją obcych służb specjalnych, rozpoznawanie, wykrywanie i zapobieganie działalności służb wywiadowczych państw paktu NATO i innych krajów, skierowanej przeciwko interesom PRL i państw bloku komunistycznego. W latach osiemdziesiątych pion II stał się odpowiedzialny również za ochronę obiektów transportu kolejowego i drogowego, łączności przewodowej i bezprzewodowej oraz dziennikarstwa, kolportażu prasy i tzw. małej poligrafii. Struktura Wydziału II składała z Kierownictwa (Naczelnik i jego zastępca) i trzech sekcji. Naczelnik kierował całokształtem działalności Wydziału i nadzorował pracę komórek pionu II w Rejonowych Urzędach Spraw Wewnętrznych; organizował współdziałanie w realizacji zadań kontrwywiadowczych z jednostkami WSW MON i organami zwiadu WOP działającymi na terenie województwa; uczestniczył w przygotowaniu i realizacji ważniejszych przedsięwzięć operacyjnych; bezpośrednio pracował z osobowymi źródłami informacji; nadzorował pracę stanowiska analityczno-sprawozdawczego, inspektora organizującego operacyjną ochronę obiektów wojskowych i Sekretariatu Wydziału. Funkcję Naczelnika pełnili: ppłk Kazimierz Skrzekut, od 30-08-1984 r. mjr Stanisław Andrzejczyk (Zarządzenie nr 030/84 Szefa WUSW), od 17-12-1984 r. mjr/ppłk Paweł Hawrylik (Zarządzenie nr 040/84 Szefa WUSW wyd. w związku z Rozkazem Personalnym nr 04117/84 MSW z dn. 03-12-1984 r.). Zastępca Naczelnika bezpośrednio nadzorował pracę operacyjną dwóch sekcji i dwuosobowego zespołu funkcjonariuszy organizujących pracę kontrwywiadowczą „na kierunku” RFN; uczestniczył w realizacji ważniejszych przedsięwzięć operacyjnych; bezpośrednio pracował z osobowymi źródłami informacji. Sekcja I w składzie trzech funkcjonariuszy, organizowała i realizowała zadania kontrwywiadowcze na odcinku zapobiegania i wykrywania działalności służb specjalnych USA, Wielkiej Brytanii, Francji i pozostałych państw kapitalistycznych z wyjątkiem RFN. Dwuosobowa Sekcja II zajmowała się działalnością wywiadu RFN i ośrodków zachodnioniemieckiego rewizjonizmu. Sekcja III licząca trzech funkcjonariuszy prowadziła zadania z zakresu operacyjnej kontroli wyselekcjonowanych uczestników międzynarodowego ruchu osobowego, obywateli PRL odmawiających powrotu do kraju z państw kapitalistycznych, działalności przedsiębiorstw polonijno-zagranicznych na terenie województwa oraz pracowników transportu międzynarodowego. Starszy inspektor organizował i realizował zadania kontrwywiadowcze operacyjnej ochrony obiektów wojskowych, granicy państwowej i przedsiębiorstw geodezyjnych. Inspektor analityczno-sprawozdawczy sporządzał opracowania dot. działalności Wydziału i sytuacji na terenie województwa, prowadził dokumentację funduszu „O” oraz pracę operacyjną w środowisku krótkofalarstwa. Sekretariat Wydziału prowadziła sekretarz-maszynistka. Łączna obsada personalna Wydziału II wynosiła 13 etatów. Działalność wszystkich struktur milicji obywatelskiej i służby bezpieczeństwa w ramach wojewódzkich urzędów spraw wewnętrznych zakończyły ustawy z dn. 06-04-1990 r. o Policji (Dz.U. Nr 30 poz. 179) i o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz.U. Nr 30 poz. 180). Zarządzenie nr 043/90 Ministra Spraw Wewnętrznych z dn. 10-05-1990 r. w sprawie zaprzestania działalności Służby Bezpieczeństwa w miejsce zlikwidowanej SB powołało Urząd Ochrony Państwa zorganizowany w ramach 14 delegatur. Teren województwa suwalskiego znalazł się w obszarze działalności Delegatury UOP w Białymstoku. Formalnie koniec działalności SB nastąpił 31-07-1990 r. Czynności kancelaryjne prowadzono zgodnie z Zarządzeniem nr 9/75 Ministra Spraw Wewnętrznych z dn. 05-02-1975 r. w sprawie zasad pracy kancelaryjnej w resorcie spraw wewnętrznych. W Wydziale obowiązywała rejestracja spraw oparta na wykorzystaniu dziennika korespondencyjnego. Rejestracja w dziennikach dotyczyła zarówno pism jawnych, jak i niejawnych. Pisma wpływające rejestrowano w dzienniku korespondencyjnym, a następnie kierowano do przełożonego, który dekretacją wyznaczał funkcjonariusza do realizacji sprawy. Zarejestrowane pismo otrzymywało znak sprawy, który składał się ze skrótu literowego wydziału, oznaczenia klauzuli pisma i liczby porządkowej dziennika łamanej przez dwie ostatnie cyfry roku kalendarzowego. Do dzienników zakładano skorowidze rzeczowo-imienne, w których wpisywano sprawy według odpowiednio dobranego hasła. W celu udokumentowania obiegu korespondencji prowadzono także dzienniki podawcze, książki doręczeń i rejestry poczty specjalnej. Dokumentacja wytworzona w toku działalności Wydziału była przechowywana w archiwum Sekcji „C” Wydziału Zabezpieczenia Operacyjnego. Przekazywanie akt odbywało się w oparciu o Zarządzenie nr 034/74 Ministra Spraw Wewnętrznych z dn. 10-05-1974 r. w sprawie postępowania z aktami archiwalnymi w resorcie spraw wewnętrznych, znowelizowane Zarządzeniem nr 030/79 z dn. 02-07-1979 r., a następnie o Zarządzenie nr 049/85 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 08-07-1985 r. w sprawie organizacji i zasad postępowania z materiałami archiwalnymi w resorcie spraw wewnętrznych. Po likwidacji WUSW w Suwałkach zasób uległ znacznemu zniszczeniu. Pozostałości dokumentacji Wydziału, wraz z materiałami innych komórek pionu SB, zostały przekazane do Delegatury Urzędu Ochrony Państwa w Białymstoku. Do OBUiAD IPN w Białymstoku akta trafiły w dn. 16-10-2001 r. w zbiorze o sygnaturze IPN Bi 039.