Podseria

Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Toruniu

Równolegle z organizacją i kształtowaniem się struktury WUBP woj. pomorskiego / bydgoskiego powstawać zaczęły jego jednostki terenowe w postaci PUBP. Organizacją placówek bezpieczeństwa w poszczególnych powiatach województwa zajmowały się wydzielone specjalne do tego zadania grupy operacyjne. W efekcie ich działalności do końca wiosny 1945 r. na terenie województwa pomorskiego powstało dwadzieścia PUBP. Jednym z nich był Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Toruniu zorganizowany w lutym 1945 r. Pierwszym p.o. kierownika PUBP w Toruniu został z dniem 20 lutego 1945 r. por. Edward Duda, dotychczasowy funkcjonariusz grupy operacyjnej na województwo pomorskie. W listopadzie 1945 r. PUBP w Toruniu został zlikwidowany, a w jego miejsce zorganizowano Sekcję Powiatową przy nowo utworzonym MUBP. Do kolejnej reorganizacji toruńskiej struktury UB doszło 1 października 1947 r., kiedy MUBP został przekształcony ponownie w PUBP. W pierwszym okresie funkcjonowania jednostek terenowych UB ich struktura organizacyjna ulegała licznym zmianom. Dopiero od sierpnia 1947 r. obowiązywać zaczęła jednolita struktura organizacyjna, na skutek czego struktura wewnętrzna UB w Toruniu przedstawiała się następująco: - Kierownictwo, - Sekretariat, - Referat I (kontrwywiad), - Referat II (ewidencji i techniki operacyjnej), od lutego 1948 r. jako Sekcja 2, - Referat III („walki z reakcyjnym podziemiem”), - Referat IV (gospodarczy), - Referat V (społeczno-polityczny), - Referat Śledczy, placówki terenowe na terenie danego powiatu, - Aparat Gospodarczy, - Ochrona, - Ambulatorium, - Oddział Ekspozytury Kolejowej BP. W sierpniu 1948 r. w celu usprawnienia prowadzenia wywiadu oraz kontroli specjalnej przy PUBP utworzono, między innymi w PUBP w Toruniu, Referat ds. Wywiadu, natomiast od września 1948 r. zaczął funkcjonować Referat ds. Poboru. Oddział Ekspozytury Kolejowej BP w grudniu 1948 r. przekształcony został w Referat Kolejowy, który z dniem 1 stycznia 1951 r. zlikwidowano, a w jego miejsce powołano Referat Komunikacji. W okresie od sierpnia do grudnia 1948 r. w PUBP w Toruniu istniał również Referat „B“ zajmujący się perlustracją korespondencji. Referaty stanowiły kompetencyjnie odpowiedniki wydziałów w WUBP, liczyły od dwóch do dziewięciu funkcjonariuszy, na czele których stał kierownik. W marcu 1952 r. doszło do zmian w strukturze terenowej WUBP w Bydgoszczy. W jej wyniku z dniem 1 maja 1952 r. dotychczasowy PUBP w Toruniu został przemianowany na UBP na miasto i powiat Toruń.