Trudne początki

Zbudowanie od podstaw archiwum IPN, zgromadzenie w nim prawie 90 kilometrów akt wraz z ich równoczesnym udostępnianiem, to przedsięwzięcie organizacyjne bez precedensu w najnowszych dziejach polskich archiwów. Co oznacza 90 kilometrów? Wyobraźcie sobie Państwo 90 km książek, ustawionych jedna za drugą, stykających się grzbietami...

Image

NOWE INICJATYWY: portal "Archiwum Pełne Pamięci"

Archiwum IPN, poczuwając się do odpowiedzialności za dokumentowanie losów Polaków, świadków i uczestników historii, doświadczonych w wyniku wydarzeń lat 1917-1990 uruchomiło projekt „Archiwum Pełne Pamięci” (http://archiwumpamieci.pl). Jest on częścią szerszej kampanii mającej na celu uświadomienie osobom posiadającym w prywatnych zbiorach ciekawe dokumenty, fotografie, wspomnienia i relacje o możliwości ich przekazania do Archiwum IPN.
(zobacz zwiastun spotu)

Image

NOWE INICJATYWY: portal "Trzecia pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski w dokumentach zasobu IPN"

8 czerwca 2017 r., w 30. rocznicę rozpoczęcia trzeciej pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Polski Archiwum IPN uruchomiło tematyczny portal internetowy. Na stronie http://www.trzeciapielgrzymka.ipn.gov.pl znajdą Państwo skany dokumentów, fotografie, filmy, mapy i inne interesujące pamiątki ostatniej podróży papieża Jana Pawła II do Polski Ludowej.
(zobacz zwiastun portalu)

Image
Image

Informator o zasobie archiwalnym IPN całościowo opisuje zgromadzone w Instytucie archiwalia

Charakterystyka archiwalna podzespołu
Przyporządkowanie w archiwum Instytutu
Dział archiwum: Cywilne organy bezpieczeństwa państwa
Nazwa zespołu (zbioru) archiwalnego: Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Lesznie [1975] 1983-1990
Podzespół: Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Lesznie 1975-1983
Daty dokumentów w podzespole
Data początkowa: 1975
Data końcowa: 1983
Informacje o podzespole
Charakterystyka archiwalna: Wchodzące w życie z dniem 1 czerwca 1975 r. przepisy spowodowały konieczność dostosowania do struktury administracyjnej także struktury służby bezpieczeństwa. Wówczas zlikwidowano komendy powiatowe MO powołując jednocześnie nowe komendy wojewódzkie milicji składające się z 22–29 wydziałów (P. Piotrowski, Struktury Służby Bezpieczeństwa MSW 1975–1990, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2003, nr 1, s. 55). Nominacje komendantom wojewódzkim oraz ich zastępcom do spraw bezpieczeństwa wręczono w MSW 11 czerwca 1975 r. (H. Dominiczak, Organy Bezpieczeństwa PRL 1944–1990. Rozwój i działalność w świetle dokumentów MSW, Warszawa 1997, s. 247; P. Piotrowski, op. cit, s. 53–55) Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ustaliło stan Komendy Wojewódzkiej MO w Lesznie na 288 etatów powołując jednocześnie następujące jednostki Służby Bezpieczeństwa: Inspektorat Analityczno-Informacyjny przy zastępcy komendanta wojewódzkiego MO ds. SB, Wydział II, Wydział III, Wydział IV, Wydział Śledczy, Samodzielna Sekcja „A”, Wydział „B”, Wydział „C”, Wydział „T”, Wydział Paszportów, Wydział Inspekcji (zarządzenie organizacyjne MSW nr 087/Org. z 11 czerwca 1975 r.; rozkaz organizacyjny KW MO w Lesznie nr 01/LE/75 z 27 czerwca 1975 r.). Kierując się Zarządzeniem organizacyjnym MSW nr 049/Org. Komendant Wojewódzki MO rozkazał utworzyć w komendzie Wydział „W” z dniem 15 września 1977 r. (zarządzenie organizacyjne MSW nr 049/Org. z 22 września 1977 r.; rozkaz organizacyjny KWMO w Lesznie nr 014/LE/77 z 26 września 1977 r.). Od 1 stycznia 1979 r. utworzono Wydział IIIA, chociaż faktyczne skierowanie do niego funkcjonariuszy miało miejsce nieco później. Wydzielenie stanowisk z Wydziału III i podporządkowanie ich Wydziałowi IIIA nastąpiło dopiero 1 lipca 1979 r. (rozkaz organizacyjny KWMO w Lesznie nr 04/LE/79 z 30 czerwca 1979 r., zarządzenie organizacyjne MSW nr 044/Org., 15 czerwca 1979 r.). Od 1 maja 1981 r. przy komendach miejskich MO w Kościanie, Gostyniu, Rawiczu, Górze i we Wschowie utworzono Grupy Operacyjne podległe Wydziałowi IV KWMO w Lesznie (rozkaz organizacyjny KWMO w Lesznie nr 05/LE/81 z 5 maja 1981 r.). Od 1 grudnia 1981 r. Wydział IIIA przemianowano na Wydział V (rozkaz organizacyjny KWMO w Lesznie nr 010/LE/81 z 19 grudnia 1981 r.; zarządzenie organizacyjne MSW nr 0128/Org. z 7 grudnia 1981 r.). Kolejna zmiana organizacyjna przeprowadzona 1 sierpnia 1982 r. polegała na przemianowaniu Wydziałów: „B”, „C”, „T” i „W” na sekcje i podporządkowaniu ich nowoutworzonemu Wydziałowi Zabezpieczenia Operacyjnego (rozkaz organizacyjny KWMO w Lesznie nr 010/LE.82 z 30 lipca 1982 r.; zarządzenie organizacyjne MSW nr 061/Org. z 2 lipca 1982 r.). Do rozbudowy aparatu bezpieczeństwa doszło 1 maja 1983 r. kiedy postanowiono o zorganizowaniu SB w KMMO w Kościanie oraz w komisariatach MO w: Gostyniu, Górze, Rawiczu oraz we Wschowie. Do każdej z tych komend skierowano od 10 do 12 etatów wyłączonych z Wydziału II, Wydziału IV (wraz z Grupami Operacyjnymi w Kościanie, Gostyniu, Rawiczu, Górze i Wschowie), Wydziału V, Wydziału Paszportów, Wydziału Gospodarki Materiałowo-Technicznej (rozkaz organizacyjny KWMO w Lesznie nr 07/LE/83; zarządzenie organizacyjne MSW nr 0110/Org. z 14 kwietnia 1983 r.). W ślad za uchwaleniem 14 lipca 1983 r. ustawy o urzędzie ministra spraw wewnętrznych od 1 sierpnia 1983 r. wprowadzono zmiany w nomenklaturze zmieniając nazwę Komenda Wojewódzka MO w Lesznie na Wojewódzki Urząd Spraw Wewnętrznych w Lesznie. Rozpoczęte w 1975 r. kompletowanie materiałów, które zgodnie z zasadą proweniencji terytorialnej, stały się zalążkiem zasobu archiwalnego nowej jednostki. Równocześnie zaczęto wytwarzać bieżącą dokumentację, która początkowo przechowywana przez referentów spraw, także trafiała do archiwum. Jednostką, której powierzono: przyjmowanie, opracowywanie, porządkowanie, ewidencjonowanie, brakowanie, udostępnianie i zabezpieczanie, materiałów był Wydział „C” (od 1982 r. Wydział Zabezpieczenia Operacyjnego). Kwestie archiwalne regulowała instrukcja w sprawie zasad i sposobu postępowania z aktami archiwalnymi w resorcie spraw wewnętrznych z 1974 r., w myśl której przekazane akta ewidencjonowano w inwentarzu, oddzielnie dla każdego rodzaju akt (operacyjne, osobowe i administracyjne) oraz odrębnie dla akt MO jak również WOP. Do ewidencji akt administracyjnych służył rejestr spisów akt przekazanych. Pogrupowanym w serie (I–IX) aktom nadawano kategorie archiwalne: „A” dla materiałów posiadających trwałe znaczenie, nie podlegające brakowaniu i „B” dla materiałów posiadających znaczenie czasowe, które brakowano po upływie określonego okresu przechowywania (1, 2, 3, 5, 7, 10, 12, 15, 20, 25, 30, 50 lat). Dodatkowo na podstawie akt agenturalnych tworzono skorowidze tematyczne (np. pseudonimów, przynależności państwowej, zagadnień, znajomości języków, mniejszości narodowych, zawodów, adresów, zainteresowań) a na podstawie akt operacyjnych, obiektowych i agenturalnych tworzono karty tematyczne i skorowidze zagadnieniowe. Ponadto dane wszystkich osób, którymi się interesowano, umieszczano w kartotece ogólno-informacyjnej. Należy zwrócić uwagę, że opracowywanie akt, zgodnie z obowiązującym normatywem, nie polegało, jak w przypadku metodyki archiwalnej, na porządkowywaniu zespołu a następnie nakreśleniu inwentarza, lecz na sporządzeniu analizy zagadnienia pod kątem przydatności dla resortu. W 1983 r. wytworzone i zgromadzone od 1975 r. dokumenty, na zasadzie sukcesji czynnej przejął pion bezpieczeństwa WUSW w Lesznie. W skład zespołu nie wchodzą ani akta osobowe ani akta operacyjne, a jedynie niewielka część akt administracyjnych, których z uwagi na daty skrajne nie można było zakwalifikować do zespołu WUSW.