Trudne początki

Zbudowanie od podstaw archiwum IPN, zgromadzenie w nim prawie 90 kilometrów akt wraz z ich równoczesnym udostępnianiem, to przedsięwzięcie organizacyjne bez precedensu w najnowszych dziejach polskich archiwów. Co oznacza 90 kilometrów? Wyobraźcie sobie Państwo 90 km książek, ustawionych jedna za drugą, stykających się grzbietami...

Image

NOWE INICJATYWY: portal "Archiwum Pełne Pamięci"

Archiwum IPN, poczuwając się do odpowiedzialności za dokumentowanie losów Polaków, świadków i uczestników historii, doświadczonych w wyniku wydarzeń lat 1917-1990 uruchomiło projekt „Archiwum Pełne Pamięci” (http://archiwumpamieci.pl). Jest on częścią szerszej kampanii mającej na celu uświadomienie osobom posiadającym w prywatnych zbiorach ciekawe dokumenty, fotografie, wspomnienia i relacje o możliwości ich przekazania do Archiwum IPN.
(zobacz zwiastun spotu)

Image

NOWE INICJATYWY: portal "Trzecia pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski w dokumentach zasobu IPN"

8 czerwca 2017 r., w 30. rocznicę rozpoczęcia trzeciej pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Polski Archiwum IPN uruchomiło tematyczny portal internetowy. Na stronie http://www.trzeciapielgrzymka.ipn.gov.pl znajdą Państwo skany dokumentów, fotografie, filmy, mapy i inne interesujące pamiątki ostatniej podróży papieża Jana Pawła II do Polski Ludowej.
(zobacz zwiastun portalu)

Image
Image

Informator o zasobie archiwalnym IPN całościowo opisuje zgromadzone w Instytucie archiwalia

Charakterystyka zespołu (zbioru) archiwalnego
Nazwa zespołu (zbioru) archiwalnego: Zbiór akt Wojskowych Prokuratur Obozów Ćwiczebnych wytworzonych w latach 1950–1956
Przyporządkowanie w archiwum Instytutu
Dział archiwum: Wojskowe organy wymiaru sprawiedliwości, w tym prokuratury wojskowe oraz sądy wojskowe
Daty dokumentów w zespole (zbiorze) archiwalnym
Data początkowa: 1950
Data końcowa: 1956
Informacje o aktotwórcy
Dzieje ustrojowe aktotwórcy: Podwaliny funkcjonowania wojskowych jednostek prokuratury w okresie powojennym zostały określone w Dekrecie PKWN z dnia 23 września 1944 r. Prawo o ustroju Sądów Wojskowych i Prokuratury Wojskowej i znowelizowane ustawą z 20 lipca 1950 r. o Prokuraturze Rzeczypospolitej Polskiej. Określały one strukturę wojskowych prokuratur tworzonych przy garnizonach, okręgach, armiach, admiralicjach, korpusach, dywizjach. Przywołany dekret z 1944 r. dawał Naczelnemu Dowódcy kompetencje tworzenia prokuratur wojskowych również przy innych formacjach i jednostkach. Z materiałów znajdujących się w naszym zasobie wynika, że w ramach prowadzonych w okresie letnim wojskowych zgrupowań szkoleniowych, na czas trwania obozu formowane były struktury czasowych, wojskowych prokuratur obozowych. Warunki panujące w czasie koncentracji wojsk na ćwiczeniach z założenia miały być jak najbardziej zbliżone do warunków frontowych. Z tego też względu, na poligon ściągane były całe struktury formacji wojskowych, w tym prokuratorzy np. poszczególnych dywizji biorących udział w ćwiczeniach. Nadzór nad działalnością poszczególnych prokuratorów formacji biorących udział w ćwiczeniach sprawowała właśnie powołana na okres trwania obozu Prokuratura Ośrodka Ćwiczebnego. Na Prokuratora konkretnego ośrodka ćwiczebnego powoływano z reguły prokuratora z jednostki mającej nadzór nad zgrupowanymi na obozie formacjami np. prokuratora korpusu, garnizonu bądź okręgu (IPN Sz 397/4586, 4580, 4592, 4598). Wytyczne dotyczące pracy poszczególnych prokuratorów na obozach oraz zakres ich działania były każdorazowo przypominane prokuratorom w ramach instrukcji i wytycznych Prokuratora WPO nr II w Bydgoszczy i Naczelnego Prokuratora Wojskowego (IPN Sz 397/3204,4146,4142). Wytyczne NPW z 23 czerwca 1949 r. nakazywały właściwym prokuratorom okręgowym zorganizować jednolite kierownictwo pracą prokuratur dywizji, szczególną uwagę poświęcić nadzorowi prokuratorskimi oraz działalności profilaktycznej i szkoleniowej prokuratorów wśród żołnierzy, sprawom dyscypliny w warunkach koszarowych i zachowania tajemnicy wojskowej. Instrukcja o konieczności natychmiastowej represji prokuratury w wypadku zaistnienia przestępstwa na obozie, zawarta w zarządzeniu Prokuratora OW nr II w Bydgoszczy maja 1950 r. uwypuklała specyficzną rolę prokuratury pełnioną w warunkach najbardziej zbliżonych do frontowych. Działalność prokuratur obozowych kończyła się wraz z zakończeniem zgrupowania. Zatem funkcjonowanie poszczególnych jednostek prokuratur obozowych ograniczało się do 2-3 miesięcy. Cyklicznie, w miarę powtarzania koncentracji wojsk na danym obozie prokuraturę powoływano ponownie np. co roku. W zakresie stosowanej nomenklatury określano je mianem prokuratur obozów ćwiczeń, prokuratur ośrodków czy prokuratur na obozach/ośrodkach ćwiczebnych.
Charakterystyka archiwalna zespołu (zbioru) archiwalnego
Dzieje zespołu (zbioru) archiwalnego: W szczecińskim oddziale IPN zachowały się materiały prokuratur ośrodków ćwiczebnych w Drawsku Pomorskim, Mrzeżynie, Wicku Morskim-Ustce i Szczecinie Podjuchach z lat 1950-1956. Swym zasięgiem obejmowały wszystkie obozowiska należące do obozu. Np. Obóz w Drawsku Pomorskim obejmował obozowiska w: Olesznie, Jaworzu, Ziemsku, Karwicach, Konotopie. Czasokres funkcjonowania, cykliczność powoływania tych prokuratur oraz stan zachowania materiałów skłaniają nas do potraktowania materiałów wytworzonych przez te jednostki jako zbioru materiałów prokuratur obozowych. Konkretne jednostki, w zależności od tego z którego obozu pochodziły zostały przyporządkowane do właściwych podzbiorów. Natomiast informacja dotycząca granic chronologicznych obozu oraz nazwy obozowiska zostały umieszczone w tytule jednostki.
Charakterystyka zawartości zespołu (zbioru) archiwalnego: Stan zachowanych materiałów każe domniemać, że prokuratury te pod względem kancelaryjnym były samodzielnymi jednostkami, posiadającymi własne repertoria. Świadczą o tym zarówno zachowane zapotrzebowania na druki składane przez prokuratorów obozowych, jak i protokoły przekazania dokumentacji oraz sprawozdania kierowane do WPO nr II w Bydgoszczy czy WPG w Wałczu po zakończeniu ćwiczeń. Wśród zachowanych materiałów pozostały nam jedynie repertoria pomocy prawnej Cp, akta dochodzeniowe, akta śledcze, dokumentacja sprawozdawcza oraz wytyczne władz nadrzędnych. Nie ujawniono do chwili obecnej, również w zasobie Delegatury IPN w Bydgoszczy, która pośredniczyła w przekazaniu materiałów z AWL w Toruniu, repertoriów śledczych i dochodzeniowych tychże jednostek.
Informacje techniczne o zespole (zbiorze) archiwalnym
Język akt: j. polski